قیمت نفت خام برنت روز چهارشنبه از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد؛ چراکه تشدید دوباره درگیریها میان آمریکا و ایران و حمله به نفتکشها، نگرانیها درباره عرضه نفت از خاورمیانه را افزایش داده است.
حجم نفت عبوری از تنگه هرمز به کمتر از ۲ میلیون بشکه در روز کاهش یافته؛ در حالی که پیش از ازسرگیری درگیریها، این رقم حدود ۸ تا ۹ میلیون بشکه در روز بود. همزمان، مسیرهای جایگزین صادرات نفت نیز بیش از گذشته در معرض حمله قرار گرفتهاند.
کاهش ذخایر نفت و تداوم اختلال در عرضه میتواند قیمتها را در سطوح بالا نگه دارد. شاخصهای قیمت در بازار فیزیکی نفت همین حالا نیز بالاتر از ۱۰۰ دلار معامله میشوند و در شرایط کنونی، چشمانداز روشنی از کاهش تنش میان آمریکا و ایران وجود ندارد.
نفت در آستانه عبور از مرز ۱۰۰ دلار
ماهها بود که قیمت نفت خام تحت تأثیر گزارشهایی قرار داشت که از بهبود تردد نفتکشها در تنگه هرمز حکایت میکردند. حتی پس از فروپاشی آتشبس ژوئن میان ایران و آمریکا، نفتکشهایی که وارد تنگه هرمز میشدند یا از آن خارج میشدند، با سرعت و تعداد بیشتری نسبت به ماههای بهار در این مسیر رفتوآمد داشتند.
اما با تشدید اخیر تنشها در این مسیر حیاتی، شرایط تغییر کرده است؛ اتفاقی که باعث شد قیمت نفت برنت صبح چهارشنبه از مرز ۱۰۰ دلار عبور کند.
تحلیلگران ماهها بود هشدار میدادند که قیمت نفت برنت ممکن است به بالای ۱۰۰ دلار برسد و برای مدت طولانی در همین محدوده باقی بماند. این اتفاق سرانجام روز چهارشنبه رخ داد و قیمت برنت برای نخستین بار از اواخر ژوئیه از این مرز عبور کرد. عامل اصلی نیز افزایش نگرانیها درباره جریان صادرات نفت از منطقه، در پی تشدید درگیری میان نیروهای آمریکا و ایران، بود.
صادرات نفت از خلیج فارس بهشدت کاهش یافته است
گزارشهایی که از بهبود جریان صادرات نفت خام از خلیج فارس خبر میدادند، مهمترین عاملی بودند که تا پیش از این مانع افزایش بیشتر قیمتها میشدند.
بر اساس دادههای اخیر، میانگین صادرات روزانه نفت در اوایل اوت بین ۶ تا ۸ میلیون بشکه بود. مؤسسه Rystad Energy حتی در اواخر اوت این رقم را بالاتر و بین ۸ تا ۹ میلیون بشکه در روز برآورد کرده بود.
اما این ارقام مربوط به دورهای است که هنوز درگیری میان نیروهای آمریکا و ایران از سر گرفته نشده بود. پس از آغاز دوباره جنگ، جریان روزانه نفت به کمتر از ۲ میلیون بشکه سقوط کرد، همچنین بر اساس دادههای Rystad Energy که رویترز در اوایل این هفته منتشر کرد، میانگین متحرک صادرات اکنون حدود ۴ تا ۵ میلیون بشکه در روز است.
رویترز همچنین به نقل از شرکت Kpler گزارش داده است که از دوم سپتامبر تاکنون حتی یک نفتکش غولپیکر حامل نفت خام نیز از تنگه هرمز خارج نشده است.
حمله به نفتکشها و تشدید درگیری
در همین حال، درگیریها در این هفته شدت بیشتری گرفتهاند. آمریکا اعلام کرده است که پنج نفتکش ایرانی را در خلیج فارس منهدم کرده و ایران نیز در واکنش، به یک پایگاه آمریکایی در اردن حمله کرده است.
قیمت نفت برنت روز چهارشنبه از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرد؛ چراکه هیچیک از دو طرف نشانهای از تمایل جدی برای کاهش تنش نشان نمیدادند، با این حال هنوز بدترین سناریوهایی که برخی تحلیلگران برای قیمت نفت پیشبینی کرده بودند، محقق نشده است.
چرا قیمت نفت بیشتر از این افزایش نیافته است؟
دلیل اصلی این است که تولیدکنندگان نفت خاورمیانه توانستهاند مسیرهای جایگزینی برای صادرات نفت خود پیدا کنند، در بیشتر موارد، این مسیرهای جایگزین شامل خطوط لولهای هستند که نفت را به بنادر خارج از تنگه هرمز منتقل میکنند.
برای امارات متحده عربی، یکی از این مسیرها خط لولهای است که نفت را به بندر فجیره، درست خارج از تنگه هرمز، میرساند، برای عراق، خط لولهای وجود دارد که نفت را به ترکیه و سپس به سواحل مدیترانه منتقل میکند.
در عربستان سعودی نیز خط لوله شرق به غرب اهمیت دارد. مسیر جریان نفت در این خط لوله تغییر داده شده تا نفت به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل شود؛ منطقهای که در نزدیکی مواضع حوثیهای یمن قرار دارد.
حوثیها نیز در اوایل امسال وارد این درگیریها شدند و کشتیهای سعودی و زیرساختهای انرژی این کشور را هدف قرار دادند. آخرین حمله آنها به پالایشگاه جیزان در اوایل همین هفته انجام شد و برخی پالایشگاههای دیگر در شبهجزیره عربستان نیز هدف حملات نیروهای ایرانی قرار گرفتهاند.
آیا نفت میتواند بالای ۱۰۰ دلار باقی بماند؟
اکنون که قیمت برنت از ۱۰۰ دلار عبور کرده، پرسش اصلی این است که آیا میتواند بالاتر از این سطح باقی بماند و حتی بسیار بیشتر افزایش پیدا کند؟
هرچه جنگ طولانیتر شود، عواملی که تاکنون مانع جهش شدیدتر قیمت نفت شدهاند، ضعیفتر خواهند شد و دلیل آن این است که جهان برای جبران کاهش عرضه و جلوگیری از شوک شدیدتر قیمتها، در حال مصرف ذخایر نفتی خود است، اما نکته مهم این است که این ذخایر محدود هستند.
ذخایر جهانی نفت در حال کاهش است
آژانس بینالمللی انرژی (IEA) در جدیدترین گزارش ماهانه بازار نفت خود اعلام کرده است که تا ماه ژوئیه، حدود ۸.۳ میلیون بشکه در روز از ظرفیت تولید نفت در خاورمیانه همچنان از مدار خارج بوده است و این آژانس همچنین اعلام کرده که ذخایر جهانی نفت در ماه ژوئیه حدود ۶۹ میلیون بشکه کاهش یافته است.
این کاهش به افت ذخایر در ماههای قبل نیز اضافه شده و در مجموع، ذخایر نفت جهان بهطور میانگین روزانه حدود ۲.۷ میلیون بشکه کاهش پیدا کردهاند، تا زمانی که درگیریها در خاورمیانه ادامه داشته باشند، برداشت از ذخایر نیز ادامه خواهد یافت و همین مسئله میتواند فشار بیشتری برای افزایش قیمت نفت ایجاد کند.
خبر صلح هم دیگر مثل گذشته قیمت نفت را پایین نمیآورد
برخی تحلیلگران بدبین نسبت به قیمت نفت همچنان تأکید میکنند که نفت زیادی در جهان وجود دارد؛ چه در مخازن ذخیره و چه در قالب ظرفیت تولید.
به همین دلیل، هر نشانهای از کاهش تنش ــ حتی آتشبس ماه ژوئن ــ باعث افت قیمت نفت شده است، اما اگر روند بازار را در بازهای طولانیتر از چند هفته بررسی کنیم، مسیر قیمت شاخصهای بینالمللی نفت کاملاً روشن است:
قیمت نفت کاهش پیدا میکند، اما هر بار با شدت کمتری کاهش مییابد، نتیجه این روند، افزایش تقریباً ۴۰ دلاری قیمت نفت برنت از سپتامبر ۲۰۲۵ تاکنون بوده است.
نفت وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز از سپتامبر سال گذشته تاکنون بیش از ۳۰ دلار به ازای هر بشکه افزایش قیمت داشته است و این فقط مربوط به بازار معاملات آتی است. در بازار فیزیکی، قیمتها حتی بالاتر هستند.
برخی معاملات نفت بالای ۱۰۰ دلار هستند
برخی گریدهای نفت خام همین حالا نیز بالاتر از ۱۰۰ دلار در هر بشکه معامله میشوند، برای مثال، نفت موربان (Murban) بالاتر از این سطح قرار دارد. شاخص DME Oman نیز وضعیت مشابهی دارد.
سبد نفتی اوپک نیز بالای ۱۰۰ دلار معامله میشود و قیمت سبد نفتی هند نیز از این مرز عبور کرده است، اکنون معاملات آتی نفت برنت نیز به این گروه پیوسته و از مرز روانی و مهم ۱۰۰ دلار عبور کرده است.
این وضعیت چندان نشانه خوبی برای کسانی نیست که انتظار کاهش قیمت نفت را دارند؛ بهخصوص در شرایطی که هیچ گزارش امیدوارکنندهای درباره احتمال ازسرگیری مذاکرات صلح میان تهران و واشنگتن منتشر نشده است.
تقاضا در پایان سال میتواند فشار بیشتری ایجاد کند
این مسئله از آن جهت نگرانکننده است که معمولاً تقاضای جهانی برای نفت در سهماهه پایانی سال افزایش پیدا میکند، البته قیمتهای بالا باعث کاهش تقاضا خواهند شد؛ اما این کاهش احتمالاً محدود خواهد بود، زیرا فرآوردههای نفتی و مشتقات نفت خام نقشی اساسی در فعالیت اقتصادی کشورها دارند.
بنابراین، ترکیب کاهش عرضه، افت ذخایر، ادامه درگیریها و افزایش فصلی تقاضا میتواند زمینه را برای افزایش بیشتر قیمت نفت فراهم کند.
کاهش عرضه، اختلال در تنگه هرمز، افت ذخایر نفت و افزایش تنشها تاثیرات قابل توجهی بر آینده بازار نفت خواهد داشت.
لینک سایت مرجع
مالکیت معنوی مجله انرژی (energymag.ir) علامت تجاری ناشر است... سایر علائم تجاری مورد استفاده در این مقاله متعلق به دارندگان علامت تجاری مربوطه می باشد، ناشر وابسته یا مرتبط با دارندگان علامت تجاری نیست و توسط دارندگان علامت تجاری حمایت، تایید یا ایجاد نشده است، مگر اینکه خلاف آن ذکر شده باشد و هیچ ادعایی از سوی ناشر نسبت به حقوق مربوط به علائم تجاری شخص ثالث وجود ندارد.
